به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی و سیاسی پایگاه خبری تحلیلی دهگلان شیدا، روز جهانی عدم خشونت، فرصتی است برای مکث‌کردن، نگاهی دوباره به رفتارهای فردی و اجتماعی خود انداختن و پرسیدن یک سؤال ساده اما مهم: آیا می‌توان اختلاف‌ها را بدون خشونت حل کرد؟

خشونت، زخمی بر جان انسان

پاسخ تاریخ و تجربه زندگی انسان‌ها نشان می‌دهد که خشونت، هرچند ممکن است در لحظه راهی برای تحمیل خواسته‌ها به نظر برسد، اما معمولاً چرخه‌ای از ترس، خشم، انتقام و آسیب را به دنبال دارد، در مقابل، گفت‌وگو، مدارا و احترام می‌توانند زمینه‌ای برای عبور از اختلاف‌ها و رسیدن به تفاهم فراهم کنند.

خشونت از کجا آغاز می‌شود؟

وقتی از خشونت سخن می‌گوییم، نباید تنها تصویر درگیری و ضرب‌وجرح را به ذهن بیاوریم، خشونت می‌تواند شکل‌های گوناگونی داشته باشد؛ از توهین و تحقیر گرفته تا تهدید، آزار روانی، نفرت‌پراکنی و رفتارهایی که کرامت انسانی دیگران را نادیده می‌گیرد.

گاهی یک جمله تند، یک رفتار تحقیرآمیز یا حتی بی‌توجهی به حقوق دیگری می‌تواند آغاز یک زنجیره تنش باشد، به همین دلیل، مقابله با خشونت فقط وظیفه نهادهای رسمی نیست؛ بلکه از رفتارهای روزمره هر یک از ما آغاز می‌شود.

گفت‌وگو، جایگزین خشم

جامعه‌ای که در آن گفت‌وگو زنده باشد، برای اختلاف‌ها راه‌های کم‌هزینه‌تری پیدا می‌کند، گفت‌وگو به معنای کنارگذاشتن عقیده یا چشم‌پوشی از حقوق نیست، بلکه به معنای پذیرفتن این واقعیت است که انسان‌ها می‌توانند متفاوت بیندیشند و در عین اختلاف، به یکدیگر احترام بگذارند.

مدارا نیز به معنای پذیرش هر رفتار نادرست نیست، مدارا یعنی پیش از واکنش، شنیدن؛ پیش از قضاوت، فهمیدن و پیش از خشم، تلاش برای پیدا کردن راهی منطقی است.

خانواده، نخستین مدرسه صلح

فرهنگ عدم خشونت از خانه آغاز می‌شود، کودکی که احترام، گفت‌وگو و کنترل خشم را در خانواده می‌آموزد، در آینده نیز احتمال بیشتری دارد که اختلاف‌های خود را با روش‌های مسالمت‌آمیز حل کند.

نحوه برخورد والدین با یکدیگر، شیوه سخن‌گفتن با فرزندان و حتی چگونگی حل اختلاف میان اعضای خانواده، درس‌هایی عملی برای نسل آینده است، بنابراین اگر قرار است جامعه‌ای آرام‌تر داشته باشیم، باید آموزش احترام و گفت‌وگو را از کوچک‌ترین واحد اجتماعی یعنی خانواده آغاز کنیم.

فضای مجازی و مسئولیت ما

امروز بخش قابل‌توجهی از تعاملات اجتماعی در فضای مجازی اتفاق می‌افتد، در این فضا، یک کلمه می‌تواند در چند دقیقه به هزاران نفر برسد. همین موضوع، مسئولیت کاربران را بیشتر می‌کند.

انتشار شایعه، توهین، تحقیر، برچسب‌زنی و نفرت‌پراکنی می‌تواند نوعی خشونت کلامی باشد، خشونتی که شاید آثار آن مانند یک آسیب فیزیکی قابل‌مشاهده نباشد، اما می‌تواند اثرات عمیقی بر افراد و جامعه بر جای بگذارد.

در چنین شرایطی، مسئولیت اجتماعی یعنی پیش از انتشار یک مطلب، درباره پیامدهای آن فکر کنیم و بدانیم که آزادی بیان زمانی ارزشمند است که با مسئولیت‌پذیری همراه باشد.

جهان به زبان صلح نیاز دارد

روز جهانی عدم خشونت یادآوری یک ضرورت انسانی است، جهانی که در آن اختلاف‌ها با گفت‌وگو حل شوند، امنیت بیشتری برای انسان‌ها فراهم می‌کند و فرصت‌های بیشتری برای توسعه، آموزش، پیشرفت و زندگی شایسته به وجود می‌آورد.

جامعه بدون اختلاف، شاید رؤیایی دست‌نیافتنی باشد، اما جامعه‌ای که اختلاف‌های خود را بدون خشونت مدیریت کند، هدفی قابل‌دسترس است.

عدم خشونت به معنای سکوت در برابر بی‌عدالتی یا کنارگذاشتن حق دفاع از خود نیست، بلکه دعوتی به انتخاب روش‌هایی انسانی‌تر برای حل اختلاف‌هاست. شاید تغییر جهان از دسترس یک فرد خارج باشد، اما هر انسان می‌تواند از رفتار خود آغاز کند، از یک گفت‌وگوی آرام، یک کلمه محترمانه و یک تصمیم ساده برای اینکه خشم را به خشونت تبدیل نکند، در واقع جهان آرام‌تر، از انسان‌های آرام‌تر آغاز می‌شود.

یادداشت محمد خالدیان