به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی دهگلان شیدا، ابوعلی سینا تنها یک پزشک نامدار در تاریخ ایران و جهان اسلام نیست، او نماینده عصری است که در آن علم، فلسفه، منطق و شناخت انسان در کنار یکدیگر معنا پیدا میکردند.
ابنسینا، پزشکی که ماندگار شد
نام ابوعلی سینا در تاریخ پزشکی جهان با آثاری همچون قانون در طب گره خورده است، اثری که قرنها در آموزش پزشکی اثرگذار بود و نشان داد که پزشکی، پیش از آنکه مجموعهای از نسخهها و دستورها باشد، دانشی مبتنی بر مشاهده، تجربه، استدلال و شناخت دقیق انسان است.
شاید مهمترین میراث ابنسینا همین نگاه باشد: اینکه درمان، بدون شناخت انسان کامل نمیشود، امروز پزشکی به مدد فناوری، تصویربرداریهای پیشرفته، هوش مصنوعی، جراحیهای دقیق و داروهای نوین، با روزگار ابنسینا فاصلهای شگفتانگیز دارد، اما یک حقیقت همچنان ثابت مانده است، در مرکز همه این پیشرفتها، انسان ایستاده است.
پزشکی، علم در خدمت انسان
پزشکی را نمیتوان فقط با روپوش سفید، گوشی پزشکی، اتاق عمل یا پروندههای پزشکی تعریف کرد، پزشکی در معنای عمیق خود، مسئولیتی انسانی است، مسئولیتی که با اعتماد بیمار آغاز میشود و با تعهد پزشک معنا پیدا میکند.
بیمار، زمانی که وارد مطب یا بیمارستان میشود، فقط با یک بیماری وارد نشده است، او ممکن است ترس، اضطراب، درد، بیخوابی و نگرانی از آینده را نیز با خود آورده باشد، از همینجاست که تفاوت میان پزشک بودن و پزشک ماندن آشکار میشود.
پزشک خوب بیماری را میبیند، اما انسان را فراموش نمیکند
گاهی یک توضیح ساده و صبورانه، به اندازه یک دارو آرامشبخش است. گاهی شنیدن چند دقیقهای حرفهای بیمار، بخشی از فرآیند درمان است و گاهی یک پزشک، بیش از آنکه امید را در نسخه بنویسد، آن را در رفتار خود به بیمار منتقل میکند.
پشت هر درمان، یک انسان
در روز پزشک، معمولاً از تخصص، مهارت و فداکاری پزشکان سخن گفته میشود و البته که همه اینها شایسته قدردانیاند، اما شاید لازم باشد به بخش کمتر دیدهشده این حرفه نیز فکر کنیم.
پزشک بودن یعنی تصمیم گرفتن در لحظاتی که گاهی فرصت اشتباه بسیار کم است، یعنی مواجهه روزانه با درد، اضطراب، مرگ و زندگی. یعنی شبهایی که خانواده بیمار منتظر یک خبر امیدوارکنندهاند و پزشکی که باید میان دانش، تجربه و مسئولیت، بهترین تصمیم ممکن را بگیرد.
پشت هر درمان موفق، ساعتها مطالعه و سالها آموزش وجود دارد، پشت هر تشخیص درست، تجربهای انباشته از بیماران و موقعیتهای دشوار قرار گرفته است و پشت هر پزشک موفق، انسانی ایستاده که خود نیز خستگی، نگرانی و محدودیتهای انسانی دارد.
به همین دلیل، بزرگداشت پزشک تنها تقدیر از یک شغل نیست، احترام به مسئولیتی است که با جان انسانها سروکار دارد.
روز پزشک، فرصتی برای بازخوانی
اول شهریور میتواند فرصتی باشد برای اینکه از خود بپرسیم از پزشکی چه میخواهیم و جامعه چه مسئولیتی در برابر پزشکان دارد.
از پزشک، دانش و مهارت میخواهیم؛ اما همزمان باید زمینهای فراهم کنیم که پزشک بتواند با آرامش، دقت و تمرکز کار کند، از پزشکان انتظار اخلاق حرفهای داریم و در مقابل، باید شأن و امنیت حرفهای آنان را نیز جدی بگیریم.
رابطه پزشک و بیمار، زمانی به بهترین شکل شکل میگیرد که بر پایه اعتماد، احترام و گفتوگو بنا شود، نه بیمار صرفاً یک «پرونده» است و نه پزشک صرفاً یک ارائهدهنده خدمت، میان این دو، رابطهای انسانی وجود دارد که کیفیت آن میتواند بر نتیجه درمان نیز اثر بگذارد.
میراثی که ادامه دارد
ابنسینا قرنها پیش زیست، اما پرسشی که در مسیر دانش دنبال میکرد هنوز زنده است، چگونه میتوان با شناخت بیشتر، رنج انسان را کمتر کرد؟
پزشکی امروز پاسخهای بسیار بیشتری برای این پرسش در اختیار دارد، اما هنوز پاسخ نهایی را پیدا نکرده است، بیماریهای تازه، چالشهای جدید، تغییر سبک زندگی و پیچیدهتر شدن نظام سلامت، همواره پرسشهای تازهای پیش روی جامعه پزشکی قرار میدهند.
در چنین شرایطی، میراث ابنسینا بیش از یک نام تاریخی اهمیت پیدا میکند، میراث او یادآوری میکند که علم زمانی ارزشمندتر میشود که در خدمت انسان باشد، دانشی که فقط به کشف مجهولات قانع نمیشود، بلکه تلاش میکند کیفیت زندگی انسان را بهتر کند.
سپاس برای سپیدپوشان
روز پزشک، روز تبریک گفتن به کسانی است که بخش مهمی از زندگی خود را برای مراقبت از زندگی دیگران اختصاص دادهاند، اما شاید زیباترین تبریک، یک جمله ساده باشد: ممنون که هستید.
ممنون برای صبحهایی که زود آغاز شد، شبهایی که دیر تمام شد، تصمیمهای دشوار، مطالعههای بیپایان، مسئولیتهای سنگین و لحظههایی که یک بیمار، میان ترس و امید، به حضور شما تکیه کرد.
پزشکی، در نهایت، فقط درمان بیماری نیست، تلاشی است برای بازگرداندن امید، سلامت و کیفیت زندگی به انسان، میراث ابنسینا زمانی زنده میماند که علم، اخلاق و انسانیت همچنان سه ستون اصلی پزشکی باشند.
یادداشتی از محمد خالدیان
