به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی دهگلان شیدا، روز ملی صنعت چاپ، روزی برای قدردانی از صنعتی که شاید در هیاهوی فناوریهای نوین کمتر دیده شود، اما هنوز یکی از ستونهای اصلی فرهنگ، آموزش، اطلاعرسانی و انتقال دانش به شمار میرود.
چاپ، روایت ماندگار دانایی
چاپ فقط مرکب، دستگاه، کاغذ و ماشینآلات نیست، چاپ یعنی ماندگار کردن آنچه نباید فراموش شود، از نخستین کتابها و روزنامهها تا مجلات، اسناد، آثار علمی، فرهنگی و هنری، ردپای صنعت چاپ را میتوان در بخش بزرگی از تاریخ معاصر ایران مشاهده کرد.
وقتی اندیشه ماندگار میشود
پیش از آنکه جهان امروز با گوشیهای هوشمند و شبکههای اجتماعی، اطلاعات را در چند ثانیه جابهجا کند، این صنعت چاپ بود که دانش را از حصار محدود کتابخانهها بیرون آورد و در اختیار جامعه قرار داد.
کتاب چاپ شد تا دانش سینهبهسینه منتقل نشود، روزنامه چاپ شد تا مردم از رویدادهای جامعه باخبر شوند و آثار فرهنگی منتشر شدند تا اندیشهها در گذر زمان باقی بمانند.
به همین دلیل، صنعت چاپ را نمیتوان تنها یک فعالیت اقتصادی دانست، این صنعت بخشی از زیرساخت فرهنگی جامعه است و هرگاه چاپ رونق گرفته، جریان تولید و انتشار اندیشه نیز جان تازهای پیدا کرده است.
چاپ در عصر دیجیتال
شاید تصور شود با گسترش فضای مجازی و رسانههای دیجیتال، دوران طلایی چاپ به پایان رسیده است، اما واقعیت چیز دیگری است، دنیای دیجیتال سرعت را افزایش داده، اما چاپ همچنان ماندگاری، اعتبار و هویت خاص خود را حفظ کرده است.
هنوز کتاب چاپی برای بسیاری از مردم جایگاه ویژهای دارد، هنوز روزنامه و مجله بخشی از تاریخ رسانه محسوب میشوند و هنوز بسیاری از اسناد و آثار ارزشمند برای حفظ و نگهداری به نسخههای چاپی نیاز دارند.
فناوری، چاپ را از بین نبرده است؛ بلکه شکل آن را تغییر داده است، چاپ نیز مانند بسیاری از صنایع، برای ادامه حیات باید خود را با نیازهای جدید جامعه هماهنگ کند.
پشت هر صفحه، تلاشهایی پنهان است
وقتی یک کتاب را در دست میگیریم یا صفحهای چاپشده را ورق میزنیم، شاید کمتر به زنجیرهای از تلاشها که پشت آن قرار دارد فکر کنیم، از نویسنده و ویراستار گرفته تا طراح، لیتوگرافی، چاپخانهدار، صحاف و توزیعکننده، مجموعهای از افراد در تولید یک اثر چاپی نقش دارند.
بنابراین روز ملی صنعت چاپ، فرصتی است برای دیدن کسانی که پشتصحنه تولید آثار مکتوب ایستادهاند، افرادی که شاید نامشان در صفحه نخست کتابها نیاید، اما بدون تلاش آنها، بسیاری از این آثار به دست مخاطب نمیرسید.
چاپ، نیازمند نگاه تازه
صنعت چاپ امروز با چالشهایی همچون افزایش هزینه مواد اولیه، تجهیزات، کاغذ، انرژی و تغییر الگوی مصرف مخاطبان مواجه است، در چنین شرایطی، حمایت از این صنعت تنها حمایت از یک بخش اقتصادی نیست، بلکه حمایت از فرهنگ، آموزش، رسانه و جریان تولید محتواست.
اگر جامعهای برای کتاب، دانش، رسانه و فرهنگ ارزش قائل است، باید برای صنعت چاپ نیز جایگاه شایستهای در نظر بگیرد، چاپخانهها تنها محل تولید کاغذهای رنگی و سیاهوسفید نیستند؛ آنها بخشی از حافظه مکتوب جامعهاند.
جوهر هنوز حرف دارد
در روزگاری که بسیاری از مطالب با یک کلیک منتشر و با کلیک دیگری ناپدید میشوند، یک صفحه چاپشده همچنان حس دیگری دارد، چیزی که میتوان آن را لمس کرد، ورق زد، نگه داشت و سالها بعد دوباره به سراغش رفت، شاید راز ماندگاری چاپ همین باشد؛ اینکه میان انسان و واژه، یک ارتباط ملموس ایجاد میکند.
چاپ، شاید در دنیای دیجیتال آرامتر از گذشته نفس بکشد، اما هنوز زنده است، چراکه فرهنگ بدون ثبت و ماندگاری، بخشی از حافظه خود را از دست میدهد، روز ملی صنعت چاپ، روز پاسداشت اندیشه، دانایی، فرهنگ و حافظه مکتوب یک ملت است.
یادداشتی از محمد خالدیان
